دشت عباس در جنوب استان ایلام واقع شده است. در این دشت رودخانه دائمی وجود نداشته، لذا بهره برداری شدید از آب زیرزمینی توسعه یافته است. به موجب آن، سطح آب زیرزمینی کاهش یافته به طوری که میانگین افت سالانه آبخوان از مهرماه 64 تا بهمن 84 برابر 0.27 متر بوده است. میزان افت در مناطق مختلف به دلیل عدم توزیع یکنواخت چاه های بهره برداری متفاوت بوده، لذا معکوس شدگی جهت جریان آب زیرزمینی در برخی نقاط اتفاق افتاده است. انتقال آب از دریاچه سد کرخه به مناطق جنوبی دشت عباس از بهمن ماه 84 آغاز گردیده و به موجب آن سطح آب زیرزمینی بالا آمده به طوری که تا شهریور 93 در برخی مناطق میزان خیز آب زیرزمینی به بیش از 19 متر می رسد. با تکمیل شبکه آبیاری و زهکشی دشت عباس در مناطق شمالی، میزان آب ورودی به دشت افزایش یافته و درنتیجه تراز آب زیرزمینی در کل دشت به شدت افزایش یافته است. با توجه به اینکه سیستم زهکشی برای این دشت طراحی نشده و آبخوان دشت عباس از نظر هیدروژئولوژی یک آبخوان بسته می باشد، درنتیجه بخش عمده ای از اراضی دشت عباس در آینده ای نزدیک زه دار خواهد شد. جهت جلوگیری از بروز مشکلات، بهترین راهکار، بهره برداری تلفیقی و هم زمان از آب های سطحی و زیرزمینی می باشد.

سابقه و هدف: سرریزهای لبه تیز یکی از سازه های اندازه گیری، انحراف و کنترل سطح آب در پروژه های هیدرولیکی، آبی و زیست محیطی هستند. بنابراین بررسی ویژگی و خصوصیات آنها از جمله خصوصیات هیدرولیکی از مباحث مهم در طراحی این سازه ها می باشد. تاکنون مطالعات متنوع و زیادی در خصوص سرریزهای لبه تیز صورت پذیرفته است. در خصوص تاثیر ناهمترازی طرفین رقوم بستر روی خصوصیات هیدرولیکی سرریزها، مطالعات محدودی انجام شده است. در سرریزهای لبه تیز نیز همچون سایر سرریزها ناهمترازی طرفین (نظیر آبشار تنطیم کننده ) باعث تغییر در خصوصیات هیدرولیکی شده که باید مورد مطالعه قرار گیرند.مواد و روش ها: آزمایش های تحقیق صورت گرفته در آزمایشگاه هیدرولیک پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری (وزارت جهاد کشاورزی) انجام گردید. آزمایش ها در فلوم به طول 14 متر، عرض 60 سانتی متر و ارتفاع 50 سانتی-متر انجام شد. سرریز لبه تیز دارای جنس پلکسی گلاس به ضخامت 6 میلیمتر، لبه تیز به ضخامت 2 میلیمتر ، ارتفاع 20 سانتی متر و طول 60 سانتی متر بود. با مصالح مناسب رقوم بستر بالادست سرریز در سه مرحله تا ارتفاع 5، 10 و 15 سانتیمتر بالا آورده شد و در هر مرحله مقادیر رقوم تاج سرریز و سطح آب در بالادست و پایین دست در دبی-های مختلف برداشت و مشخصات هیدرولیکی بدست آمد. در ادامه برای تعمیم نتایج از دینامیک سیالات محاسباتی (CFD ) استفاده شد.یافته ها:. نتایج تطابق خوبی بین مقادیر آزمایشگاهی و شبیه سازی عددی نشان داد. روند تغییرات ضریب آبگذری از دو روش یکسان بود. حداکثر اختلاف در مقادیر H بدست آمده در دبی های برابر از دو روش فوق 11% بود که قابل قبول می باشد. مشاهده شد که با افزایش رقوم بستر بالادست عمق جریان بالادست کاهش، سرعت و عدد فرود جریان افزایش خواهد یافت اما در نسبتهای بالاآمدگی بستر بالادست کمتر از 0.75 (Z/P<0.75) را با اندکی اغماض می توان برای تمامی موارد مقدار متوسط 0.73 را در نظر گرفت. با افزایش دبی در نسبتهای مختلف از بالاآمدگی بستر بالادست اعداد فرود همگرا می شوند. در حالت خاصی که بستر بالادست هم تراز تاج باشد (دراپ عمودی یا Z/P=1) مقدار ضریب آبگذری برابر مقدار ثابت 0.6 خواهد بود که کمترین ضریب از بین حالتهای بررسی شده می باشد که با ضریب آبگذری سرریزهای لبه پهن مطابقت دارد و بنابراین در این حالت رقوم سطح آب نسبت به حالت های دیگر در دبی های یکسان افزایش خواهد یافت که با افزایش دبی این اختلاف ها بیشتر خواهد بود. در این حالت عدد فرود نیز برابر مقدار ثابت Fr=0.94Cd خواهد بود.نتیجه گیری: به طور خلاصه میتوان چنین نتیجه گرفت با افزایش رقوم بستر بالادست عدد فرود افزایش خواهد یافت و در نتیجه تیغه ریزشی افقی تر می شود. در محدوده (H/P³0.5)، به استثنای زمانی که Z/P به سمت یک میل می کند، در بقیه موارد افزایش رقوم بستر بالادست و همچنین افزایش H/P تاثیر قابل ملاحظه ای روی ضریب دبی ندارند. در دامنه (Z/P<0.75) تغییرات رقوم بستر بالادست روی ضریب آبگذری تاثیر ندارند. در حالت خاص Z/P=1 نیز هر دو مقادیر ضریب آبگذری و عدد فرود همواره ثابت و به ترتیب 0.6 و 0.56 هستند.

دریاچه ارومیه در شمال­غربی ایران بین مختصات جغرافیایی 37 درجه و 3 دقیقه تا 38 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی و 44 درجه و 59 دقیقه تا 45 درجه و 56 دقیقه طول شرقی قرار دارد. این دریاچه در حوضه پیش کمانی، کمان ماگمایی ارومیه­دختر قرار گرفته است. دریاچه ارومیه، بزرگ­ترین و شورترین دریاچه دائمی ایران با مساحتی حدود 6000 کیلومترمربع، طول بین 120 تا 150 کیلومتر، عرض بین 20 تا 50 کیلومتر، بیشترین ژرفای 13 متر و متوسط ژرفای 6 متر می باشد. بر این مبنا حجم متوسط آن بین 12 الی 33 میلیارد مترمکعب به ترتیب در زمان­های کم­ آبی و پر­آبی برآورد می­شود. در سال­ های گذشته بحران زیست­ محیطی و خشک شدن حدود 85 درصدی آب دریاچه ارومیه، یکی از بزرگ­ ترین مخاطرات زمین ­شناختی کشور در منطقه آذربایجان محسوب می­گردد. خشک شدن دریاچه ارومیه با باربرداری گسترده در سطح پوسته همراه بوده است. در این پژوهش میزان بالا­آمدگی پوسته زمین (بازجهش ایزوستازی) در ­نتیجه باربرداری ناشی از خشک شدن دریاچه ارومیه با در نظر گرفتن ایزوستازی به صورت ناحیه­ای (ایزوستازی خمشی) برآورد شده است. با باربرداری ایجاد شده از سطح دریاچه ارومیه (در حدود 20 میلیارد تن)، بر اثر بازجهش ایزوستازی جهت تعادل، امکان 85 میلی­متر فراخاست وجود دارد. این فراخاست در طی 22 سال برای رسیدن به تعادل ایزوستازی می­تواند روی داده باشد. این بازجهش ایزوستازی به­طور موثری می­تواند موجب تحریک و فعال شدن گسل­های لرزه­زای منطقه که تاریخچه لرزه­زایی گسترده­ای دارند، گردد.

شبکه های زهکشی و چشم اندازهای رودخانه ای به صور گوناگون نسبت به وقوع تغییرات در بستر جریان عکس العمل نشان می دهند. تشکیل تراس های رودخانه ای، تغییر نیمرخ طولی و مقطع عرضی و همچنین جابجایی های جانبی در مسیر جریان رودخانه ها از جمله این عکس العمل ها محسوب می شوند که با تشدید فرسایش نیز همراه می گردند. در محدوده مورد مطالعه (واقع در مختصات 46o/27’ تا 47o/42’ طول شرقی و 36o/58’ تا 37o/44’ عرض شمالی، و قرارگرفتن در دامنه شرقی کوهستان سهند)، حضور شبکه زهکشی معکوس، وجود تراس های رودخانه ای، گسل ها، چین خوردگی ها و بالاآمدگی گنبدهای نمکی، نشان دهنده فعالیت های نئوتکتونیکی در حوضه هستند. در این مقاله، تحلیل های مورفومتریک در حوضه قرنقو بر روی شبکه زهکشی به منظور تعیین اثرات نئوتکتونیک بر روی ویژگی های رودخانه ها، با استفاده از روش های هیپسومتریک و شاخص های مورفوتکتونیک و ژئومورفیک صورت گرفت. نتایج این بررسی ها و تحلیل ها نشان داد که فعالیت های نئوتکتونیک برشبکه زهکشی حوضه کاملا تاثیرگذاشته است. توپوگرافی و اشکال ژئومورفیک و همچنین معماری دره ها با بالاآمدگی ها در بخش های جنوبی و میانی حوضه در رابطه هستند. حضور شکستگی ها و بی نظمی ها در نیمرخ طولی رودخانه ها، جابجایی های جانبی در مسیر جریان آنها و غیرعادی بودن شبکه زهکشی از اثرات بالاآمدگی های تکتونیکی محسوب می شوند. ارقام حاصل از بکارگیری شاخص های مختلف نیز نشان دهنده فعال بودن تکتونیک در بخش های مختلف حوضه، بویژه در بخش های میانی و جنوبی آن است.

در این پژوهش، مناطق ساحلی جنوب استان سیستان و بلوچستان مورد مطالعه قرار گرفتند. این مناطق در تجارت بین المللی، مدیریت سواحل و صنایع دریایی نقش قابل توجهی را دارند. شناخت زمین های مناسب جهت توسعه و ساخت سازه های دریایی مانند اسکله های سوخت گیری، صیادی، تجاری و بنادر ساحلی و دور از آلودگی های زیست محیطی، بسیار حائز اهمیت است. در این پژوهش، روش تحقیق بر اساس مطالعات اسنادی و کتابخانه ای، صحرایی و عملیات پیمایشی، نمونه برداری از رسوبات ساحلی اعم از سطحی و عمقی بوده است. پس از تهیه مقاطع نازک، رسوبات منطقه بررسی و تیپ های مختلف رسوبی آن شناسایی شدند. با تلفیق اطلاعات به دست آمده، سواحل دارای پتانسیل ساخت و توسعه اسکله، بنادر، محل های مناسب جهت سوخت گیری و محل های نامناسب، شناسایی شدند. در این تحقیق مشخص شد که عواملی مانند تغییرات سطح آب دریا، فرایندهای تکتونیکی، فرایندهای اقلیمی، فرایندهای هیدرولیکی به ویژه عمل جریان های جزر و مدی و نیز دخالت های انسانی و فعالیت های عمرانی در اسکله ها و مناطق ساحلی جنوب استان سیستان و بلوچستان، مهم ترین فرایندهای تخریبی و سازنده سواحل می باشند. همچنین مشخص شد سواحل پسرونده در خلیج های چابهار و پزم، شاخص یک ساحل پسرونده در زمان پیشروی دریا می باشند. سواحل دریای عمان پس از تحمل بالا آمدگی مداوم ناشی از نئوتکتونیک و زون فرورانش که در حال حاضر نیز ادامه دارد، در معرض دو گروه عوامل محیطی خشکی و دریایی قرار گرفته اند. البته عوامل زمین شناختی به عنوان عوامل اصلی محسوب می گردند. واحدهای سنگی، تحت تاثیر فرایندهای دگرسانی مانند انحلال، تجزیه و دگرسانی اجزای سازنده، دچار فرسایش شدید شده و سواحل را در برابر هجوم، ضربه امواج و بارگذاری های موضعی بسیار آسیب پذیر نموده اند. در برخی نقاط مانند شرق رمین تا غرب پسابندر، این عوامل به تنهایی ریزش و جدایش توده های سنگی ساحلی و نهایتا عقب نشینی آنها را موجب می شوند. در برخی نقاط ساحلی دیگر مانند دیواره های دریایی حد فاصل خلیج های پزم و چابهار و نیز گواتر، عوامل هیدرودینامیکی مانند اثر امواج و عوامل اقلیمی مانند بادهای مونسون و فرسایش بادی، به عنوان عوامل مکمل عوامل اصلی در فرسایش و عقب نشینی سواحل سنگی نقش داشته اند.

مقدمه: تغییرات ساختاری البرز غربی از جنوب به شمال و همچنین مطالعات صحرایی و مطالعات تکتونیکی رسوبی، سبب گردیده است که بتوانیم محدوده البرز غربی را به واحدهای تکتونیکی-رسوبی کوچکتری تقسیم بندی نماییم.هدف: رشته کوه البرز دارای پیچیدگی خاصی است. تفسیر و شناسایی تکامل ژئودینامیکی البرز و حرکات آن امری ضروری است که با شناسایی زون های زمین شناسی آن مقدور می باشد.روش بررسی: مطالعه نحوه دگرشکلی، مطالعه گسلها و تاثیر آنها با رسوبگذاری در گذشته، تغییرات واحدهای سنگی، مقایسه دگرشیبی ها در زون های مختلف در ادوار زمین شناسی یکسان، به خصوص دز دوره ژوراسیک به بعده بیانگر متفاوت بودن شرایط زمین شناسی است و به عنوان مبنای اصلی تقسیمات تکتونیکی - رسوبی البرز غربی، مورد استفاده قرار گرفته است.نتایج: مجموعه ولکانیک زون ماگمائی جنوب البرز، مربوط به یک کمان آتشفشانی می باشد و در اثر فرورانش یک بستر اقیانوسی به زیر صفحه قاره ای، فوران نموده است. زون زمین شناسی البرز جنوبی و البرز میانی توسط سنگ های آتشفشانی ائوسن به طور دگرشیب پوشیده شده است، ولی سنگ های مذکور در البرز شمالی و خزر جنوبی فوران ننموده اند. اثرات فازهای کوهزایی کیمرین پسین و اتریشین در البرز میانی و جنوبی به صورت ناپیوستگی رسوبی قابل مشاهده است. ولی در البرز شمالی که در شمال گسل دیلمان قرار دارد، اثری از ناپیوستگی های رسوبی مذکور دیده نمی شود. بر اساس مطالعات زمین شناسی، در البرز شمالی، یک فروافتادگی از زمان ژوراسیک فوقانی آغاز شده و این فروافتادگی تا کرتاسه پایانی و همگام با فوران های آتشفشانی ادامه داشته است. زون البرز شمالی عموما شامل مجموعه ای از رسوبات پالئوزوئیک و مزوزوئیک می باشد و شدت چین خوردگی آن کمتر از البرز میانی و جنوبی است. دشت خزر یا دشت گرگان - رشت، شامل یک پی سنگ دگرگون شده است که توسط رسوبات جوان تر پوشیده شده است. و ضخامت رسوبات کواترنر در آن قابل توجه است.نتیجه گیری: مقایسه تغییرات چینه شناسی، فرمهای ساختاری، داده های پتروتکتونیکی البرز غربی، سبب گردیده است که البرز غربی را از نظر تکتونیکی - رسوبی، به پنج زون زمین شناسی تقسیم بندی شود که شامل: زون ماگمائی جنوب البرز، زون زمین شناسی البرز جنوبی، زون زمین شناسی البرز میانی (دره منجیل - شاهرود و رستم آباد- آسیابر- علم کوه)، البرز شمالی و زون زمین شناسی دشت گرگان - رشت می باشند. زون های زمین شناسی مذکور توسط گسل های بزرگ و عمیق از یکدیگر قابل تفکیک می باشند.